ผู้สูงอายุหลายท่านเคี้ยวไม่ค่อยไหว ทำให้ทานข้าวได้น้อยลงหรือทานช้ากว่าเดิม ลูกหลานจึงอยากรู้ว่าจะทำอาหารอย่างไรให้ท่านทานง่ายแต่ยังรู้สึกว่าอาหารน่าทาน การปรุงอาหารนิ่มให้ผู้สูงอายุกินง่าย เป็นงานที่คนดูแลช่วยได้ทุกวัน บทความนี้เล่าวิธีปรุง หั่น และจัดจานที่ทำได้จริงในบ้าน
ทำไมผู้สูงอายุถึงเคี้ยวไม่ค่อยไหว
ทำไมผู้สูงอายุถึงเคี้ยวไม่ค่อยไหว มีสาเหตุได้หลายอย่าง และคนดูแลไม่จำเป็นต้องรู้สาเหตุทั้งหมด เพียงสังเกตว่าท่านลำบากกับอาหารแบบไหนก็เพียงพอที่จะปรับวิธีทำได้
- ฟันที่หลุดหรือสึกไปตามวัย ทำให้บดอาหารแข็งได้ไม่ถนัด
- ฟันปลอมที่ไม่กระชับ ทำให้ท่านไม่กล้าเคี้ยวของเหนียวหรือแข็ง
- แรงเคี้ยวที่ลดลง ทำให้เหนื่อยง่ายเมื่อต้องเคี้ยวนานๆ
- น้ำลายที่น้อยลง ทำให้อาหารแห้งฝืดคอและเคี้ยวไม่สะดวก
เมื่อเข้าใจว่าทำไมผู้สูงอายุถึงเคี้ยวไม่ค่อยไหว คนดูแลก็จะเลือกวิธีปรุงที่ตรงกับปัญหาของท่านได้ และไม่ต้องเดาว่าท่านไม่ชอบอาหารเพราะรสชาติ ทั้งที่จริงอาจเป็นเพราะเคี้ยวลำบาก
วิธีปรุงให้นิ่มและทานง่าย
| วิธี | ทำไมช่วยได้ | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| ต้มและนึ่งให้เนื้อนุ่ม | เนื้อสัตว์และผักนุ่มขึ้นโดยไม่ต้องเคี้ยวแรง | ต้มจนผักเปื่อย นึ่งปลาให้เนื้อร่วน |
| หั่นอาหารชิ้นเล็ก | ลดแรงที่ต้องใช้เคี้ยวในแต่ละคำ | หั่นเนื้อเป็นชิ้นเล็กหรือสับละเอียดก่อนปรุง |
| เพิ่มน้ำซุปหรือน้ำราด | ช่วยให้อาหารไม่แห้งและกลืนสะดวกขึ้น | ราดน้ำซุปหรือน้ำเกรวีบางๆ บนข้าวและเนื้อ |
ต้มและนึ่งให้เนื้อนุ่ม เป็นวิธีพื้นฐานที่ใช้ได้กับอาหารเกือบทุกประเภท การทอดหรือย่างจนแห้งแข็งมักเคี้ยวยากสำหรับท่าน ส่วนการต้มหรือนึ่งจนนุ่มช่วยให้ท่านทานได้มากขึ้นโดยไม่เหนื่อย
หั่นอาหารชิ้นเล็ก ก็ช่วยได้มากเช่นกัน แต่ไม่จำเป็นต้องบดจนเละทุกอย่าง เพราะอาหารที่เหลือรูปเดิมบางส่วนช่วยให้ท่านยังรู้สึกว่ากำลังทานอาหารจริง ไม่ใช่อาหารสำหรับคนป่วย ปรุงอาหารนิ่มให้ผู้สูงอายุกินง่าย โดยยังรักษาหน้าตาอาหารไว้ จะทำให้ท่านทานด้วยความสบายใจมากกว่า
จัดจานให้น่ากินแม้เป็นอาหารนิ่ม
จัดจานให้น่ากิน เป็นเรื่องที่ถูกลืมบ่อยที่สุด เพราะอาหารนิ่มมักดูซีดและเหมือนกันไปหมด จนท่านไม่อยากทาน
- แยกอาหารแต่ละอย่างเป็นกองบนจาน ไม่คลุกรวมกันจนไม่เห็นสี
- เพิ่มสีสันจากผักที่ต้มนุ่ม เช่น แครอทหรือฟักทอง
- ใช้จานใบเล็กที่ไม่ทำให้ท่านรู้สึกว่าต้องทานให้หมดเยอะ
- เสิร์ฟตอนอาหารยังอุ่น เพราะอาหารเย็นมักดูไม่น่ากินและรสชาติเปลี่ยนไป
เมื่อคนดูแลจัดจานให้น่ากินอย่างสม่ำเสมอ และปรุงอาหารนิ่มให้ผู้สูงอายุกินง่าย ควบคู่กัน ท่านมักทานอาหารได้มากขึ้นโดยไม่ต้องคะยั้นคะยอ เพราะอาหารดูน่าทานก็ช่วยเพิ่มความอยากอาหารได้เองตามธรรมชาติ
สังเกตว่าท่านเคี้ยวลำบากตรงไหน
สังเกตว่าท่านเคี้ยวลำบากตรงไหน ช่วยให้คนดูแลปรับอาหารได้ตรงจุด แทนที่จะเปลี่ยนทุกอย่างให้นิ่มเหมือนกันหมด
- สังเกตว่าท่านเลี่ยงอาหารบางประเภท เช่น เนื้อเหนียวหรือผักสด
- สังเกตว่าท่านทานช้าลงหรือพักบ่อยระหว่างมื้อ
- สังเกตว่าท่านเหลืออาหารบางอย่างไว้ในจานเป็นประจำ
- ถามท่านตรงๆ ว่าอาหารแบบไหนทานง่ายและแบบไหนที่ทานแล้วเหนื่อย
ปรุงอาหารนิ่มให้ผู้สูงอายุกินง่าย ได้ตรงใจที่สุดเมื่อรู้ว่าท่านชอบและเคี้ยวไหวแค่ไหน การถามท่านตรงๆ ด้วยน้ำเสียงอ่อนโยน ช่วยให้ได้คำตอบที่ตรงที่สุด และท่านจะรู้สึกว่ามีคนใส่ใจ ไม่ใช่ถูกจัดการเรื่องกินโดยไม่ได้ถาม
ประโยชน์ของการปรุงอาหารให้ทานง่าย
ประโยชน์ของการที่คนดูแลปรุงอาหารนิ่มให้ผู้สูงอายุกินง่าย ไม่ได้มีแค่ท่านทานได้มากขึ้น แต่ยังทำให้เวลาทานข้าวกลับมาเป็นช่วงเวลาที่ดีของบ้านอีกครั้ง
- ท่านทานข้าวได้สบายขึ้นและไม่รู้สึกว่าเป็นภาระของคนอื่น
- มื้ออาหารไม่ใช้เวลานานจนท่านและคนดูแลเหนื่อย
- ลดความกังวลของลูกหลานที่เห็นท่านทานน้อยลง
- ท่านรู้สึกว่ายังได้ทานอาหารที่อร่อยเหมือนเดิม ไม่ถูกลดระดับลงเพราะวัย
เมื่อมื้ออาหารเป็นเรื่องสบายใจ ท่านมักอารมณ์ดีขึ้นด้วย บ้านที่คนดูแลปรุงอาหารนิ่มให้ผู้สูงอายุกินง่าย อย่างสม่ำเสมอ มักเห็นท่านทานครบมื้อมากขึ้น และคนดูแลก็ทำงานได้ราบรื่นขึ้นเพราะไม่ต้องเผชิญกับการปฏิเสธอาหารซ้ำๆ ทุกมื้อ
ข้อควรระวังเรื่องอาหารสำหรับท่านที่เคี้ยวไม่ไหว
แม้จะปรุงให้นิ่มและทานง่ายแล้ว ก็ยังมีข้อควรระวังที่คนดูแลควรรู้ และเรื่องที่ควรให้แพทย์เป็นผู้ประเมิน
- ถ้าท่านสำลักบ่อย ไอเวลาทานข้าว หรือกลืนลำบาก ควรบอกลูกหลานและพาไปพบแพทย์
- ไม่ควรเลือกอาหารเสริมหรืออาหารเฉพาะโรคให้ท่านเอง
- ไม่ควรเร่งให้ท่านทานเร็วเพื่อให้มื้ออาหารจบ
- ถ้าฟันปลอมหลวมหรือเจ็บเหงือก ควรบอกลูกหลานให้พาไปพบทันตแพทย์
คนดูแลมีหน้าที่ปรุงและเสิร์ฟอาหารให้ทานง่าย ไม่ได้มีหน้าที่วินิจฉัยว่าท่านมีปัญหาเรื่องการกลืนหรือสุขภาพช่องปาก เมื่อสังเกตเห็นอาการผิดปกติให้บอกลูกหลานและให้แพทย์เป็นผู้ประเมิน
ครอบครัวที่กำลังหาแม่บ้านหรือคนดูแลมาช่วยเรื่องอาหารของผู้สูงอายุ ควรถามผู้สมัครว่าเคยปรุงอาหารนิ่มให้ท่านทานอย่างไร และควรให้ช่วงทดลองงานเพื่อดูว่าท่านทานอาหารที่ผู้สมัครทำได้สบายใจหรือไม่
ถ้าบ้านต้องการจัดหาแม่บ้านมาช่วยทำอาหารให้ผู้สูงอายุ ควรบอกข้อจำกัดเรื่องการเคี้ยวของท่านตั้งแต่วันแรก เพื่อให้ผู้สมัครปรุงอาหารได้ตรงกับความต้องการโดยไม่ต้องเดา
สรุปแล้ว ปรุงอาหารนิ่มให้ผู้สูงอายุกินง่าย ด้วยการต้มและนึ่งให้เนื้อนุ่ม หั่นอาหารชิ้นเล็ก จัดจานให้น่ากิน และสังเกตว่าท่านเคี้ยวลำบากตรงไหน ทั้งหมดนี้ทำได้ในครัวบ้านทั่วไป โดยไม่ต้องใช้อุปกรณ์พิเศษ และทำให้ท่านทานข้าวได้อย่างสบายใจทุกวัน
ปรุงอาหารนิ่มให้ผู้สูงอายุกินง่าย ไม่ได้ต้องเสียเวลามากกว่าเดิมเมื่อทำจนคุ้นมือ เพราะวิธีต้มและนึ่งเป็นวิธีที่ใช้ได้กับวัตถุดิบหลายชนิด และสามารถทำเผื่อไว้ทานหลายมื้อได้
ติดต่อเรา|แม่บ้านสุขสวัสดิ์
แม่บ้านสุขสวัสดิ์ ให้บริการจัดหาคนดูแลผู้สูงอายุที่ใส่ใจเรื่องอาหารและเข้าใจความต้องการของท่าน สอบถามทีมงานได้ก่อนตัดสินใจ ใช้เวลาคุยประมาณ 20 ถึง 30 นาที
- โทร:02-118-3737 / 082-333-7070
- Line:@maid2015
- เว็บ:https://www.แม่บ้านสุขสวัสดิ์.com
- เฟซบุ๊ก:https://www.facebook.com/maidbangkok/
อ้างอิง
[1] MedlinePlus ห้องสมุดการแพทย์แห่งชาติสหรัฐฯ ข้อมูลฟันปลอมและการเคี้ยวอาหารของผู้สูงอายุ|https://medlineplus.gov/dentures.html
