คำว่า “คนดูแลผู้สูงอายุ” และ “ผู้ช่วยพยาบาล” มักถูกใช้ปะปนกัน แต่ไม่ได้หมายถึงบทบาทเดียวกัน จุดต่างสำคัญไม่ใช่ว่าใครเก่งกว่า หากอยู่ที่การศึกษา ขอบเขตงาน และรูปแบบการกำกับ ผู้ช่วยพยาบาลตามข้อบังคับของสภาการพยาบาลคือผู้ผ่านหลักสูตรประกาศนียบัตรที่ได้รับการรับรอง และช่วยการพยาบาลหรือดูแลบุคคลตามที่ได้รับมอบหมาย ภายใต้การควบคุมของผู้ประกอบวิชาชีพการพยาบาล ส่วนคนดูแลทั่วไปเน้นช่วยชีวิตประจำวันตามข้อตกลงกับครอบครัว
คนดูแลผู้สูงอายุ เน้นชีวิตประจำวัน
ขอบเขตของคนดูแลผู้สูงอายุแต่ละคนไม่เหมือนกัน จึงควรดูประสบการณ์และรายการงานจริงแทนการตัดสินจากชื่อเรียก งานหลักมักเป็นการช่วยให้ผู้สูงอายุใช้ชีวิตได้สะดวกและปลอดภัยขึ้น พร้อมสังเกตความเปลี่ยนแปลงแล้วแจ้งครอบครัว ไม่ควรตีความว่าการเคยผ่านอบรมระยะสั้นทำให้ทำหัตถการหรือปรับแผนรักษาได้
- ช่วยอาบน้ำ แต่งตัว กินอาหาร เข้าห้องน้ำ และเคลื่อนย้ายตามความสามารถ
- เตรียมอาหาร ช่วยงานบ้าน และจัดสภาพแวดล้อมตามที่ตกลง
- เป็นเพื่อน พาไปทำกิจกรรมหรือไปพบแพทย์
- เตือนกิจวัตรหรือเตือนใช้ยาตามแผนที่ครอบครัวและทีมรักษากำหนด โดยไม่ปรับยาเอง
- บันทึกสิ่งที่สังเกตและแจ้งครอบครัวเมื่อมีอาการหรือพฤติกรรมเปลี่ยนไป
ผู้ช่วยพยาบาลมีหลักสูตรรับรอง แต่ไม่ได้ทำงานอิสระแทนพยาบาล
สภาการพยาบาลกำหนดหลักสูตรประกาศนียบัตรผู้ช่วยพยาบาลและนิยามบทบาทไว้ว่าต้องทำงานที่ได้รับมอบหมายและอยู่ในการควบคุมของพยาบาลวิชาชีพ ดังนั้นการมีประกาศนียบัตรไม่ได้หมายความว่าสามารถวินิจฉัย ปรับยา ทำหัตถการทุกชนิด หรือรับผิดชอบแผนการพยาบาลเองในบ้านได้
- ขอดูชื่อหลักสูตร สถาบัน และหลักฐานว่าสถาบันหรือหลักสูตรได้รับการรับรอง
- ถามว่าเมื่อต้องทำงานที่เกี่ยวกับการพยาบาล ใครเป็นผู้มอบหมายและควบคุม
- นำรายการงาน เช่น ดูแลแผล สายให้อาหาร หรืออุปกรณ์เฉพาะ ไปให้ทีมรักษาระบุผู้ที่ทำได้และเงื่อนไขกำกับ
- ไม่ใช้คำว่า “เคยทำได้” แทนการตรวจขอบเขตและความพร้อมในเคสปัจจุบัน
- เมื่ออาการเปลี่ยน ให้แจ้งพยาบาลหรือแพทย์ ไม่ตัดสินใจปรับการรักษาเอง
เลือกจากความต้องการ ไม่ใช่จากชื่อเรียก
| สถานการณ์ในบ้าน | แนวทางเริ่มต้น | เรื่องที่ต้องยืนยัน |
|---|---|---|
| ยังช่วยตัวเองได้ ต้องการเพื่อนและคนช่วยกิจวัตร | เริ่มคุยกับคนดูแลทั่วไปที่มีประสบการณ์ตรง | ขอบเขตงาน ตารางเวลา การเคลื่อนย้าย และวิธีแจ้งเหตุ |
| ต้องช่วยกิจวัตรหลายด้านและติดตามอาการอย่างใกล้ชิด | ประเมินภาระงานและถามทีมรักษาว่าต้องมีทักษะใด | การอบรมที่เกี่ยวข้อง จุดที่ต้องส่งต่อ และแผนฉุกเฉิน |
| มีแผล สายให้อาหาร อุปกรณ์ หรือเพิ่งออกจากโรงพยาบาล | ให้โรงพยาบาลหรือทีมรักษากำหนดแผนก่อนหาคน | งานใดต้องทำโดยวิชาชีพ งานใดมอบหมายได้ และใครเป็นผู้กำกับ |
บางบ้านอาจต้องใช้คนดูแลผู้สูงอายุร่วมกับบุคลากรสุขภาพในคนละช่วงเวลา เช่น ให้คนดูแลช่วยกิจวัตรประจำวัน และรับบริการตามแผนรักษา จึงไม่จำเป็นต้องบังคับให้ตำแหน่งเดียวรับทุกงาน หากความต้องการยังไม่ชัด การประเมินจากทีมรักษาก่อนจะช่วยลดความเสี่ยงจากการมอบหมายงานเกินขอบเขต
ตรวจหลักฐานให้ตรงกับตำแหน่งที่อ้าง
คำว่า “ใบรับรอง” ของคนดูแลผู้สูงอายุมีได้หลายแบบ ตั้งแต่ใบผ่านอบรมของหน่วยงานเอกชนจนถึงประกาศนียบัตรจากหลักสูตรที่สภาการพยาบาลรับรอง จึงควรตรวจชื่อเอกสาร สถาบัน และหลักสูตรให้ครบ ไม่ควรขอ “ใบประกอบวิชาชีพผู้ช่วยพยาบาล” เพราะผู้ช่วยพยาบาลไม่ใช่พยาบาลวิชาชีพที่นำใบอนุญาตมาทดแทนกันได้
- ขอดูเอกสารฉบับจริงและตรวจว่าชื่อผู้สมัครตรงกัน
- ตรวจรายชื่อหลักสูตรประกาศนียบัตรผู้ช่วยพยาบาลจากสภาการพยาบาล
- ถามประสบการณ์ด้วยงานที่บ้านต้องใช้ ไม่ถามเพียงจำนวนปี
- ติดต่อผู้รับรองการทำงานเดิมเมื่อได้รับความยินยอมจากผู้สมัคร
- เขียนงานที่ทำได้ งานที่ไม่ทำ และช่องทางรายงานเหตุไว้ในข้อตกลง
ถ้าต้องการคนช่วยกินอยู่ เคลื่อนย้าย และเป็นเพื่อน ให้เริ่มจากขอบเขตของคนดูแล แต่ถ้ามีงานที่เกี่ยวข้องกับการพยาบาล ต้องให้ทีมรักษาระบุงาน ผู้มอบหมาย และผู้ควบคุมก่อน แล้วจึงตรวจว่าคุณสมบัติของผู้สมัครตรงตามนั้นหรือไม่
ช่วงทดลองงานควรดูอะไร
ช่วงทดลองงานของคนดูแลผู้สูงอายุมีประโยชน์เมื่อใช้ตรวจความเข้ากันได้และวิธีทำงาน แต่ไม่ควรกำหนดระยะตายตัวหรือใช้ทดลองงานทางการแพทย์ที่ยังไม่ได้รับอนุญาต ก่อนเริ่มควรบอกผู้สูงอายุว่าใครจะเข้ามาช่วยเรื่องใด และขอความเห็นของท่านเท่าที่ทำได้
- สังเกตว่าคนดูแลเคารพสิ่งที่ผู้สูงอายุยังทำเองได้หรือไม่
- ดูวิธีสื่อสาร การช่วยเคลื่อนย้าย และการรักษาความเป็นส่วนตัว
- ตรวจว่าบันทึกอาหาร การขับถ่าย อาการ และเหตุผิดปกติตามที่ตกลงหรือไม่
- ทบทวนร่วมกันหลังแต่ละช่วงงาน โดยไม่รอให้เกิดความขัดแย้ง
- หยุดงานที่ไม่ปลอดภัยหรือเกินขอบเขต แล้วปรึกษาผู้เกี่ยวข้องทันที
ติดต่อเรา|แม่บ้านสุขสวัสดิ์
แม่บ้านสุขสวัสดิ์ทำหน้าที่จัดหาและจับคู่คนดูแลผู้สูงอายุหรือบุคลากรตามความต้องการของนายจ้าง ครอบครัวควรแจ้งรายการกิจวัตร อุปกรณ์ทางการแพทย์ และคำแนะนำจากทีมรักษาตามจริง เพื่อให้ช่วยคัดคุณสมบัติได้ตรงขึ้น การตัดสินขอบเขตงานทางการแพทย์ยังต้องเป็นไปตามคำแนะนำ การมอบหมาย และการกำกับของผู้ประกอบวิชาชีพที่เกี่ยวข้อง
- โทร:02-118-3737 / 082-333-7070
- Line:@maid2015
- เว็บ:https://www.แม่บ้านสุขสวัสดิ์.com
- เฟซบุ๊ก:https://www.facebook.com/maidbangkok/
อ้างอิง
[1] สภาการพยาบาล ข้อมูลหลักสูตรประกาศนียบัตรผู้ช่วยพยาบาลที่ได้รับการรับรอง|https://www.tnmc.or.th/news/31
[2] สภาการพยาบาล ข้อบังคับรับรองหลักสูตรและนิยามผู้ช่วยพยาบาลว่าทำงานตามการมอบหมายและภายใต้การควบคุม|https://www.tnmc.or.th/images/userfiles/files/K007.PDF
