คำว่า “อยู่ประจำ” อาจทำให้รู้สึกว่ามีคนพร้อมช่วยตลอดเวลา ส่วน “ไป–กลับ” อาจดูเหมาะกับบ้านที่ต้องการคนช่วยเฉพาะกลางวัน แต่ชื่อรูปแบบอย่างเดียวไม่บอกว่าผู้สูงอายุจะได้รับความช่วยเหลือตรงจังหวะหรือไม่ การเลือกว่าอยู่ประจำหรือไปกลับควรเริ่มจากช่วงที่ต้องการคนจริง งานที่ต้องทำ ความเป็นส่วนตัว และเงื่อนไขการพัก แนวทางขององค์การอนามัยโลกย้ำว่าการดูแลควรตอบสนองความต้องการและความสามารถของผู้สูงอายุแต่ละคน จึงไม่ควรเลือกเพียงเพราะคิดว่าชั่วโมงมากกว่าย่อมดีกว่า
ทำตารางหนึ่งวันก่อนเลือก
ลองไล่กิจวัตรตั้งแต่ตื่นนอน อาบน้ำ กินอาหาร ใช้ยา ทำกิจกรรม ไปจนถึงเข้านอน แล้วทำเครื่องหมายช่วงที่ทำเองได้ ช่วงที่ต้องมีคนเตือน และช่วงที่ต้องช่วยโดยตรง การเลือกว่าอยู่ประจำหรือไปกลับจึงดูจากตารางนี้ หากความช่วยเหลือกระจุกอยู่ตอนเช้าถึงเย็น แบบไปกลับอาจเพียงพอ แต่ถ้ามีงานช่วงค่ำและเช้าที่ต่อเนื่อง แบบอยู่ประจำอาจสะดวกกว่า
- เวลาอาบน้ำและแต่งตัว
- มื้ออาหารและการเตรียมอาหาร
- ช่วงออกกำลังกายหรือทำกิจกรรม
- การเดินทางไปนัดหมาย
- เวลาเข้านอนและตื่นกลางคืน
- ช่วงที่มีคนอื่นรับช่วงได้
National Institute on Aging แสดงว่าบริการที่บ้านจัดได้ตั้งแต่ช่วงสั้นจนถึงการดูแลตลอดวันโดยมีระบบคนทำงาน ข้อมูลนี้เป็นเพียงกรอบเรื่องช่วงบริการ ไม่ใช่ข้อกำหนดการจ้างงานในไทย และไม่ได้หมายความว่าคนอยู่ประจำหนึ่งคนต้องทำงานต่อเนื่อง ต้องตกลงเวลาทำงาน เวลาพัก และผู้รับช่วงให้ชัด
อยู่ประจำเหมาะเมื่อใด
คนดูแลผู้สูงอายุแบบอยู่ประจำพักในบ้านหรือพื้นที่ที่ผู้ว่าจ้างจัดให้ จึงเหมาะกับงานที่มีช่วงเช้าและค่ำ หรือบ้านที่เดินทางเข้าออกยาก เมื่อตัดสินใจว่าอยู่ประจำหรือไปกลับ ข้อดีของแบบนี้คือไม่เสียเวลาเดินทางทุกวันและคุ้นกับกิจวัตรต่อเนื่อง แต่ต้องมีพื้นที่พัก ความเป็นส่วนตัว และเวลาพักจริง ไม่ควรตีความว่าเรียกใช้งานได้ทุกนาที
- กิจวัตรสำคัญอยู่ทั้งก่อนและหลังเวลาทำงานทั่วไป
- ต้องเตรียมอาหารหรือช่วยเริ่มวันแต่เช้า
- บ้านอยู่ไกลหรือการเดินทางไม่แน่นอน
- มีพื้นที่นอน ห้องน้ำ และที่เก็บของเหมาะสม
- กำหนดเวลาพักและวันหยุดได้ชัด
- มีแผนรับช่วงเมื่อคนดูแลพักหรือลา
หากผู้สูงอายุตื่นกลางคืนบ่อย ต้องระบุว่าเกิดบ่อยเพียงใด ต้องช่วยเรื่องอะไร และกลางวันคนดูแลจะพักตอนไหน การเฝ้ากลางคืนเป็นประจำต่างจากการพักค้างในบ้าน เงื่อนไขนี้มีผลต่อความพร้อมในการทำงานวันถัดไปและอาจต้องใช้การแบ่งเวรหรือคนเพิ่มเติม
ไป–กลับเหมาะเมื่อใด
คนดูแลผู้สูงอายุแบบไปกลับมาทำงานตามเวลาที่ตกลงแล้วกลับที่พักของตน เมื่อลังเลว่าอยู่ประจำหรือไปกลับ แบบนี้เหมาะเมื่อความช่วยเหลือมีช่วงชัด เช่น กลางวันอยู่เป็นเพื่อน เตรียมอาหาร และช่วยกิจวัตร ส่วนกลางคืนผู้สูงอายุทำเองได้หรือมีผู้รับช่วง โดยไม่ต้องจัดห้องพัก
- ผู้สูงอายุต้องการความช่วยเหลือเฉพาะบางช่วง
- เวลาเริ่มและเลิกงานสอดคล้องกับกิจวัตร
- การเดินทางของคนดูแลค่อนข้างแน่นอน
- มีผู้รับผิดชอบก่อนเริ่มงานและหลังเลิกงาน
- มีวิธีรับมือเมื่อมาสายหรือมาไม่ได้
- งานทั้งหมดทำได้ภายในเวลาที่ตกลง
ข้อจำกัดคือเวลาเดินทางอาจกระทบช่วงเริ่มงาน โดยเฉพาะบ้านที่ต้องการความช่วยเหลือเช้ามากหรือเลิกดึก หากนัดหมายแพทย์เกินเวลาปกติ ต้องตกลงล่วงหน้าว่านับเวลาและค่าเดินทางอย่างไร ไม่ควรเพิ่มชั่วโมงเป็นประจำโดยอาศัยคำว่า “วันนี้ช่วยต่ออีกนิด” เพราะสุดท้ายรูปแบบไปกลับอาจไม่ตรงกับความต้องการจริง
เปรียบเทียบจากการใช้งาน ไม่ใช่แค่ชื่อรูปแบบ
| ประเด็น | อยู่ประจำ | ไป–กลับ |
|---|---|---|
| ช่วงเวลา | จัดงานเช้าและค่ำได้สะดวก แต่ต้องมีเวลาพัก | เหมาะกับช่วงเวลาชัดและมีคนรับช่วงนอกเวลา |
| พื้นที่ | ต้องมีที่พักและความเป็นส่วนตัว | ไม่ต้องจัดที่พักในบ้าน |
| การเดินทาง | ลดความเสี่ยงจากการเดินทางรายวัน | ต้องเผื่อมาสายหรือขาดงานจากการเดินทาง |
| ขอบเขตงาน | ต้องกันไม่ให้คำว่าอยู่ประจำกลายเป็นพร้อมใช้ตลอดเวลา | ต้องจัดงานให้เสร็จได้ในเวลาที่กำหนด |
การเทียบว่าอยู่ประจำหรือไปกลับไม่ควรดูเพียงยอดรวมต่อเดือน เพราะแต่ละรูปแบบอาจรวมเวลา อาหาร ที่พัก ค่าเดินทาง วันหยุด และงานเพิ่มเติมต่างกัน ควรขอรายละเอียดเดียวกันจากผู้ให้บริการหรือผู้สมัคร แล้วเทียบสิ่งที่ได้รับจริง หลีกเลี่ยงราคาที่ไม่ระบุขอบเขต
ไม่ว่ารูปแบบไหน ต้องมีคนรับช่วง
การมีคนดูแลผู้สูงอายุไม่ได้ทำให้แผนสำรองหมดความจำเป็น ควรกำหนดว่าเมื่อคนดูแลหยุด ป่วย หรือเดินทางไม่ได้ ใครจะรับช่วงและถือข้อมูลสำคัญ สำหรับแบบอยู่ประจำต้องมีวันพัก ส่วนแบบไปกลับต้องมีแผนช่วงก่อนมาและหลังกลับ
หากไม่มีคนช่วยนอกช่วงเวลา อย่าฝืนเลือกรูปแบบที่ทิ้งช่องว่างในกิจวัตรสำคัญ อาจต้องปรับเวลา เพิ่มคนรับช่วง หรือพิจารณาบริการแบบอื่น เช่น การดูแลระยะสั้นหรือศูนย์ดูแลกลางวันตามความเหมาะสมของพื้นที่และความต้องการ
ทดลองแล้วทบทวนจากสิ่งที่เกิดขึ้นจริง
ก่อนเริ่มควรเขียนช่วงเวลาดูแล งานหลัก เวลาพัก วันหยุด และช่องทางรายงานให้ตรงกัน ช่วงทดลองงานคือคำตอบที่ดีที่สุดว่าอยู่ประจำหรือไปกลับเหมาะกว่า ให้ดูว่าตารางครอบคลุมจังหวะที่ต้องช่วยหรือไม่และมีงานใดล้นเวลา อย่าประเมินจากจำนวนชั่วโมงอย่างเดียว เพราะเวลาที่ยาวแต่ไม่ตรงกิจวัตรอาจช่วยได้น้อยกว่าเวลาสั้นที่ตรงช่วงสำคัญ
- จดช่วงที่ต้องรอความช่วยเหลือ
- ดูว่างานเร่งไปหรือมีเวลาว่างมากเกิน
- ถามความรู้สึกของผู้สูงอายุ
- ตรวจว่าเวลาพักเกิดขึ้นจริง
- ทบทวนค่าใช้จ่ายและงานเพิ่มเติม
- ปรับตารางเมื่อสุขภาพหรือกิจวัตรเปลี่ยน
เลือกจากชีวิตจริงของผู้สูงอายุ
คำตอบว่าอยู่ประจำหรือไปกลับไม่มีแบบเดียว หากต้องการความช่วยเหลือหลายช่วงและจัดพื้นที่พักได้ แบบอยู่ประจำอาจลงตัว หากต้องการเวลาชัดและมีผู้รับช่วง แบบไปกลับอาจพอดีกว่า จุดสำคัญคือผู้สูงอายุได้รับความช่วยเหลือตรงเวลา คนดูแลมีขอบเขตงานและเวลาพักที่เป็นธรรม และบ้านมีแผนสำรองเมื่อรูปแบบปกติใช้ไม่ได้
ติดต่อเรา|แม่บ้านสุขสวัสดิ์
แม่บ้านสุขสวัสดิ์ ให้บริการจัดหาคนดูแลผู้สูงอายุทั้งรูปแบบอยู่ประจำและไป–กลับ โดยรับรายละเอียดช่วงเวลางาน ลักษณะการช่วยเหลือ และเงื่อนไขของที่พัก เพื่อประกอบการคัดเลือกผู้สมัครให้เหมาะกับแต่ละบ้าน
- โทร:02-118-3737 / 082-333-7070
- Line:@maid2015
- เว็บ:https://www.แม่บ้านสุขสวัสดิ์.com
- เฟซบุ๊ก:https://www.facebook.com/maidbangkok/
อ้างอิง
[1] National Institute on Aging บริการสำหรับผู้สูงอายุที่อาศัยอยู่ที่บ้านและรูปแบบช่วงเวลา|https://www.nia.nih.gov/health/caregiving/services-older-adults-living-home
[2] องค์การอนามัยโลก ภาวะสูงวัย สุขภาพ และการดูแลระยะยาวที่ตอบสนองต่อความต้องการ|https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ageing-and-health
